گرگان نامه اجتماعی گزارش و گفت و گو حفظ بافت تاریخی برای سازمان میراث فرهنگی اولویت ندارد
عضو هیات علمی دانشگاه گلستان
354

حفظ بافت تاریخی برای سازمان میراث فرهنگی اولویت ندارد

بافت تاریخی گرگان با وجود ارزش­های معماری و تاریخی بی­نظیر اکنون در شرایط نامناسبی قرار گرفته است. کم­توجهی نهادهای اجرایی به نظرات کارشناسان یکی از دلایل وضع نامناسب آثار تاریخی گرگان است. در همین زمینه دکتر «حسین کتولی» استاد معماری و عضو هیات علمی دانشگاه گلستان، دیدگاه­های خود در مورد اهمیت و ضرورت حفاظت از بافت تاریخی گرگان بیان کرده است.

مدرسه عمادیه

نگرش­ موجود از سوی دستگاه­های اجرایی به بافت تاریخی را چطور ارزیابی می­کنید؟

 در زمان حاضر در سطوح مختلف، نگاه علمی به بافت تاریخی وجود ندارد. خروجی­های جلسات مختلف نهادهای مرتبط نیز این موضوع را اثبات می­کند. در جلسات مختلف اولویت های گوناگونی مورد بررسی قرار می­گیرند و استقبال خوبی نیز می شود اما در حوزه اجرایی این اولویت­ها مورد توجه قرار نمی گیرند. ظاهرا نهادهای متولی فراموش کرده­اند که ما به عنوان حلقه واسطه­ای هستیم که باید این مواهب را به نسل بعدی منتقل کنیم و در غیر این صورت تاریخ ما را محاکمه می­کند.

 

یعنی به نظر شما متولیان حفاظت از بافت تاریخی کم­کاری می­کنند؟

 من فکر می­کنم به دلیل بی­اطلاعی برخی از افراد، دغدغه لازم در مورد بافت تاریخی وجود ندارد. از طرفی در شرایط موجود، مجری کار در بافت تاریخی بیشتر شهرداری است در حالی که طبق قانون متولی بافت سازمان میراث فرهنگی است. در طی سال­های گذشته اولویت سازمان میراث فرهنگی بیشتر در زمینه گردشگری بوده است و اگر نگاهی نیز به سوی میراث تاریخی وجود داشته است بیشتر از دید گردشگری بوده است. به علاوه هزینه­های جاری سازمان میراث فرهنگی کشور از بودجه­ای که برای میراث تاریخی در نظر گرفته است چند برابر بیشتر است و زمانی که متولی اصلی دغدغه­ای در این زمینه ندارد نمی­توان از شهرداری و دیگر نهادها انتظار داشت.

 

برای بهبود وضع بافت تاریخی چه پیشنهاداتی دارید؟

 در بیشتر شهرها ساختمان­های تاریخی وجود دارد که کاربری خاصی ندارند و برای بازدید عموم آزاد است اما در گرگان هنوز چنین مکانی نداریم. در بافت تاریخی گرگان هنوز نقشه حریم تهیه نشده است و محدوده بافت تاریخی به صورت دقیق مشخص نشده است و نتیجه آن ساخت پارکینگ طبقاتی در مرکز بافت تاریخی است. طرح بهسازی بافت در سال 72 به کارفرمایی سازمان میراث فرهنگی تهیه شده بود اما هر طرحی یک مدت زمان اجرا دارد و معمولا بعد از 10 سال از رده خارج می­شود اما سازمان میراث فرهنگی به عنوان متولی به دلیل نداشتن دغدغه در این زمینه و یا کمبود بودجه، پس از پایان زمان اجرای این طرح، اقدامی برای تهیه طرح جدید انجام نداد تا اینکه در سال 89 کار به شرکت عمران و مسکن سازان واگذار شد. همه باید درک کنند که آثار تاریخی علاوه بر ارزش هویتی، ارزش سرمایه­ای نیز دارند. به عنوان مثال شهرداری گرگان نمادی به نام «برج گرگان» ساخته است، برای ساخت برج گرگان حدود 10 میلیارد تومان و 5 سال وقت صرف شده است. با همان 10 میلیارد تومان، امکان خریداری و مرمت بیش از 10 خانه تاریخی وجود داشت. این امکان وجود داشت که محورهای میانی آزاد شوند و حتی جداره­سازی انجام شود. البته هدف من انتقاد از برج گرگان نیست بلکه می­خواهم بگویم که حتی اگر اقداماتی از دید سودآوری هم انجام شود در صورتی که موجب احیای تعدادی از بناهای تاریخی شود باز هم قابل قبول است.

 

در مورد ساخت نماهای ساختمانی در بافت تاریخی چه پیشنهاداتی دارید؟

 در تمامی کشورها در این زمینه الگوهای مختلف ساخت بنا با ویژگی­های متفاوت تهیه شده است و هر فرد با توجه به نیاز و سلیقه خود یکی از این الگوها را انتخاب و اجرا می کند. اما در کشور ما متاسفانه تنها یک سری ظوابط کلی در این زمینه وجود دارد و راه­ برای تخلف باز است. تهیه چند الگو با ویژگی­های مختلف از سوی کارشناسان هزینه چندانی ندارد بنابراین مسئولان ما می­توانند از چند کارشناس در این زمینه دعوت کرده و الگوهایی همگون با بافت تهیه کنند.

 

با توجه به اقدمات انجام شده از سوی مردم و رسانه ­ها وضع موجود را چطور ارزیابی می­کنید؟

 صرف هزینه برای میراث فرهنگی از سوی شهرداری و وجود دغدغه درباره «شهرداری بافت قدیم» که باید هر چه سریع­تر راه­اندازی شود امیدوارکننده است و اگر درک همگانی درباره بافت تاریخی بیشتر شود و به دغدغه­ها رسیدگی شود و همه افراد از مردم عادی گرفته تا نهادهای مرتبط در این زمینه برای میراث اهمیت قایل شوند قطعاً شاهد پیشرفت­های بسیاری خواهیم بود.

پاسخ دهید