گرگان نامه گرگان شناسی مفاخر میرزا مهدی خان منشی استرآبادی
1938

ميرزا محمد مهدي‌ خان‌ استرآبادی فرزند محمدنصير، از ادبای سده­ی 12 هجری قمری و از مشاهیر ایران است.  وی منشى‌ و وقايع‌ نگار نادرشاه‌ افشار بوده است. ‌او در زمان شاه‌ سلطان‌ حسين‌ صفوي‌‌ باغبانباشى‌ دربار بوده و هنگام  به‌ قدرت‌ رسيدن‌ اشرف‌ افغان‌ براي‌ او شعري‌ گفت‌ كه‌ آن شعر را بر روی سكه ضرب کردند.‌

وی در ذيقعدة 1146 در سفر نادرشاه‌ به‌ اصفهان و نیز محاصره گنجه‌ به همراه وي‌ بوده‌ و مقام او در دستگاه نادر تا منصب منشی دیوان اعلی و منشی الممالک بالا رفت. اما آنچه باعث شهرت میرزامهدی شده، حضور او در لشکرکشی نادرشاه در 1152هجری قمری و ثبت وقایع فتوحات نادری است. وی هنگام مذاکرات نادرشاه و محمدشاه گورکانی حضور داشت و از محمدشاه الماسی درخشان هدیه گرفت.

میرزامهدی پس از مرگ نادر از مشاغل دولتی کناره گرفته و ظاهرا به گردآوری و تألیف نوشته های خود پرداخت. از زمان فوت وی اطلاع دقیقی در دست نیست اما آنچه می دانیم این است که وی تا سال 1173 هجری قمری در قید حیات بوده است. از میرزا مهدی آثار و تألیفاتی به جای مانده است که معروف ترین آنها عبارتند از:

در 1154ق‌ ميرزا مهدي‌ از سوي‌ نادرشاه‌ مأمور ترجمة كتب‌ مقدس‌ يهوديان‌ و مسيحيان‌ به‌ فارسى‌ شد.

1ـ درّه نادری در تاریخ لشکرکشی ها و فتوحات نادرشاه افشار که با نثری متکلف  نگاشته شده است.

2ـ تاریخ جهانگشای نادی در ذکر لشکر کشی نادرشاه به هندوستان که به تثر میانه نگاشته شده است.

3ـ منشآت که شامل مجموعه ای از نامه­ها و احکامی است که استرآبادی خود نوشته است.

4ـ سنگلاخ‌، کتابی است در فرهنگ‌ لغات‌ تركى‌ جغتايى‌ به‌ فارسى‌ مشتمل‌ بر واژه‌هاي‌ دشوار اشعار اميرعليشيرنوايى‌.

5ـ ديوان‌ اشعار شامل اشعاری در  در ستايش‌ پيامبر(ص‌) و امامان‌ (ع‌) و نيز مولود نادرشاه‌ و …

علاوه بر این ها آثار دیگری به میرزا مهدی خان منصوب است که اکنون از آنها اثری نیست. برخی از این آثار عبارتند از : 1ـ ترجمه کتاب های مقدس انجیل و تورات 2ـ وقایع نامه (سالنامه وقایع مهم روزکار خود) و…

محمود اخوان مهدوی

7 پاسخ به “میرزا مهدی خان منشی استرآبادی”

  1. حسين عليان می‌گه:

    با سلام
    حسين عليان هستم مدرس دانشگاه. ميرزا مهدي خان استر آبادي در محله عطاآباد روستاي دهاقان دفن است و سادات آنجا از نوادگان ايشان هستند.بنده در حال تاليف كتابم با عنوان ” از استرآباد تا عطاآباد” اگر مطلبي درباره ميرزا مهدي خان خواستيد برايتان ميفرستم
    موفق باشيد
    09393477866

    • امیر اکبریان می‌گه:

      با سلام من هم از علاقه مندان نادر و میرزا مهدی خان هستم و در حال حاضر در حال خواندن کتاب ماجرای زندگی نادر شاه افشار تالیف دکتر محمد حسیت میمندی نژاد هستم

  2. مهدی شاکری می‌گه:

    سلام من ایمیل ندارم . من یکی از نواگان میرزا مهدی خان استرابادی و نامدار وی میباشم . از شما بابت این کار ارزشمند تان تشکر میکنم. 09119666180

    • ناشناس می‌گه:

      سلام آقای شاکری,
      امروز در حال جمع آوری مطالبی در ارتباط با میزرا مهدی خان بودم که به این صفحه برخوردم. من نیز یکی از نوادگان میرزا مهدی خان هستم. ما شجره نامه ای از زمان میرزا مهدی خان تا اکنون داریم.خیلی دلم می خواد بدونم شما از کدام یکی از شاخه های اون شجره نامه منشعب شده اید. اطلاعی از اسامی اجداد خود دارید؟
      از آشنایی شما خوشوقتم

  3. من فرزند خلیل – محمد تقی – میرزا حسن – میرزا محمد – میرزا هادی – جاج محمد خلیل – میرزا مهدی
    زادگاه من روستای میاندره اطراف گرگان می باشد
    كتاب دستنويس ميرزا مهدي بعنوان نسخه ارثيه در اختيار ماست
    09113111811

  4. نیما شاکری می‌گه:

    فرزند محمدعلی -حسن – میرزا علی محمد – میرزا حسن – میرزا محمد – میرزا هادی – حاج محمد خلیل – میرزا مهدی-زادگاه من روستای میاندره اطراف گرگان می باشد

پاسخ دهید